نوار عصب و عضله

نوار عصب و عضله یا الکترومیوگرافی (EMG) و بررسی هدایت عصبی (NCS) یکی از روش‌های تشخیصی برای ارزیابی عملکرد اعصاب و عضلات است و می‌تواند در بررسی علائمی مانند بی‌حسی، گزگز، ضعف عضلانی، دردهای عصبی و برخی مشکلات حرکتی کاربرد داشته باشد.

این تست با بررسی نحوه انتقال پیام‌های عصبی و فعالیت الکتریکی عضلات، به پزشک در شناسایی محل و نوع اختلال کمک می‌کند.

افرادی که به دنبال انجام نوار عصب و عضله در فردیس هستند، می‌توانند برای انجام و تفسیر این بررسی به دکتر نفیسه بیرنگ، متخصص طب فیزیکی و توانبخشی در فردیس مراجعه کنند.

در ادامه، با انواع نوار عصب و عضله، نحوه انجام، کاربردها، آمادگی‌های لازم، عوارض احتمالی و تفسیر نتایج این تست آشنا می‌شوید.

نوار عصب و عضله چیست؟

الکترومیوگرافی یا نوار عصب و عضله یک روش تشخیصی برای بررسی عملکرد و کارکرد عصب ها و عضلات است.

با انجام این روش می توان اقدام به ضبط و تحلیل سیگنال های الکتریکی تولید شده توسط عضلات و عصب ها در طول فعالیت نمود.

برای انجام الکترومیوگرافی الکترودها بر روی پوست قرار داده می‌شوند تا سیگنال های الکتریکی تولید شده توسط عصب و عضله در طول حرکت و فعالیت های مختلف ثبت شوند.

در نهایت این سیگنال ها بر روی نمایشگر نشان داده می‌شوند که امکان تحلیل اطلاعات برای پزشک فراهم خواهد بود.

انواع نوار عصب و عضله

• نوار عصب و عضله دست: عملکرد عصب ها و عضلات دست برای تشخیص مشکلاتی مانند سندروم تونل کارپ یا آسیب های عصبی محیطی بررسی می‌شود.
• نوار عصب پا: اندازه‌گیری فعالیت عصبی و عضلانی پا برای تشخیص نوروپاتی، آسیب عصبی یا اختلالات حرکتی.
• نوار عصب و عضله کمر: ارزیابی عملکرد اعصاب و عضلات کمر برای شناسایی ریشه‌های عصبی تحت فشار یا دیسک کمر.
• نوار عصب و عضله گردن: بررسی عملکرد اعصاب گردن و عضلات مرتبط برای تشخیص گردن درد عصبی یا آسیب نخاعی.
• نوار عصب و عضله سطحی: ثبت فعالیت‌های الکتریکی عضلات نزدیک سطح پوست برای ارزیابی اختلالات عصبی و عضلانی خفیف.
• نوار عصب و عضله داخل عضلانی: اندازه‌گیری دقیق فعالیت الکتریکی با الکترودهای سوزنی داخل عضله برای تشخیص مشکلات عمیق عصبی و عضلانی.

کاربرد نوار عصب و عضله

• تشخیص مشکلات عصبی، عضلانی و نورولوژیک
• تشخیص اختلالات عصبی محیطی و بررسی آسیب‌های عصبی و عضلانی ناشی از ضربه، التهاب یا آسیب مکانیکی.
• تشخیص میوپاتی، تشنج عضلانی و سایر ناهنجاری‌های عضلات.
• پیگیری درمان بیماران تحت فیزیوتراپی یا مصرف دارو.
• تشخیص بیماری ام‌اس و ضعف عضلانی بدون علت.
• نوار عصب و عضله پا برای ارزیابی عملکرد عصبی و عضلانی اندام‌های تحتانی.
• نوار عصب و عضله دست برای بررسی فعالیت الکتریکی و عملکرد عصبی دست.
• استفاده از نوار عصب و عضله برای تشخیص دیسک گردن و کمر، عصب فشاری و نوروپاتی.
• ارزیابی عملکرد عضلات کمر و شدت آسیب‌ها.
• نوار عصب مثانه برای بررسی اختلالات ادراری، حجم ادرار و فعالیت عضلات مثانه.

نوار عصب و عضله چگونه انجام می شود؟

نوار عصب و عضله یا EMG و NCS یکی از روش های تشخیصی برای بررسی عملکرد اعصاب محیطی و عضلات است.

پزشک با استفاده از این آزمایش می تواند نحوه انتقال پیام های عصبی و فعالیت الکتریکی عضلات را ارزیابی کرده و در تشخیص برخی اختلالات عصبی و عضلانی کمک بگیرد.

مراحل انجام نوار عصب و عضله

برای انجام تست، بیمار معمولا روی صندلی می نشیند یا دراز می کشد.

پوست ناحیه مورد بررسی باید تمیز باشد تا الکترودها به خوبی روی آن قرار بگیرند.

معمولا مراحل آزمایش شامل موارد زیر است:

• بررسی هدایت عصبی: الکترودهای سطحی روی پوست قرار می گیرند و تحریک های الکتریکی خفیفی به عصب وارد می شود.
  سرعت و قدرت انتقال پیام عصبی ثبت و بررسی می شود.
• ثبت فعالیت عضلات: در بخش EMG، پزشک با استفاده از سوزن بسیار ظریف، فعالیت الکتریکی یک یا چند عضله را بررسی می کند.
• ارزیابی عضله در حالت استراحت و انقباض: ابتدا فعالیت عضله در حالت استراحت ثبت می شود و سپس از بیمار خواسته می شود عضله را به صورت کنترل شده منقبض کند تا پاسخ الکتریکی آن ارزیابی شود.

نتایج این بخش ها در کنار علائم و معاینه بالینی بیمار تفسیر می شوند و می توانند اطلاعاتی درباره عملکرد اعصاب و عضلات در اختیار پزشک قرار دهند.

نوار عصب و عضله چقدر طول می کشد؟

مدت زمان انجام نوار عصب و عضله به تعداد اندام ها و نوع بررسی مورد نیاز بستگی دارد و معمولا حدود ۳۰ تا ۹۰ دقیقه طول می کشد. زمان دقیق آزمایش برای هر بیمار متفاوت است.

آیا بعد از نوار عصب و عضله نیاز به استراحت است؟

این آزمایش معمولا به دوره نقاهت نیاز ندارد و بیشتر افراد می توانند پس از پایان آن فعالیت های روزمره خود را ادامه دهند. ممکن است در محل ورود سوزن، درد یا حساسیت خفیفی ایجاد شود که معمولا کوتاه مدت است. بهتر است داروهای خاص، به ویژه داروهای رقیق کننده خون، و وجود ضربان ساز یا سایر تجهیزات پزشکی پیش از انجام آزمایش به پزشک اطلاع داده شود.

تفسیر نتایج نوار عصب و عضله

بخش مهم نوار عصب عضله نتایجی است که از این تست جمع آوری می‌شود.

قطعا بیماران توانایی مطالعه و تفسیر نتایج نوار عصب عضله را ندارند و فقط متخصصان با تجربه مانند دکتر نفیسه بیرنگ هستند که در این مورد می توانند بر اساس الگوهای الکتریکی ثبت شده وضعیت عصب و عضله در بخش های مختلف بدن را تفسیر کنند.

نتیجه این آزمایش به صورت نرمال ،اختلال عصبی یا اختلال عضلانی ثبت می‌شود.

وضعیت نرمال به این معناست که الگوی الکتریکی ثبت شده در محدوده طبیعی قرار دارد و هیچ نشانه ای از اختلالات عصبی یا عضلانی وجود ندارد.

اختلال عصبی به این معناست که نوار عصب و عضله نشان می دهد عصب ها به خاطر سندروم تونل کارپال، آسیب عصبی، سکته مغزی و غیره تحت فشار قرار گرفته و آسیب دیده است و یا سرعت انتقال اطلاعات عصبی در آنها کاهش پیدا کرده است.

اختلال عضلانی نشان می دهد که عضلات به خاطر اختلالاتی مثل اسپاسم عضلانی، ضعف یا بیماری عضلانی تحت فشار قرار گرفته در نهایت ضعیف شده و الگوهای عضلانی ناهنجاری دارند.

برای هر کدام از این نتایج به ویژه زمانی که شرایط نامساعد است متخصصان روش های درمانی مختلفی را انجام می دهند که در اکثر مواقع با نتایج خوب و موفق همراه است.

عوارض تست عصب و عضله

• درد و ناراحتی موقت: هنگام وارد کردن سوزن یا تحریک عضله، بیمار ممکن است درد کوتاه‌مدتی تجربه کند.
• تورم یا کبودی: در محل ورود سوزن یا الکترودها گاهی تورم یا کبودی جزئی ایجاد می‌شود.
• خستگی عضلانی: پس از تست عضلات ممکن است برای چند ساعت احساس خستگی یا سفتی وجود داشته باشد.
• عفونت نادر: اگر بهداشت رعایت نشود، خطر عفونت محل ورود سوزن بسیار کم ولی ممکن است اتفاق بیفتد.
• خونریزی جزئی: بیماران با مشکلات انعقادی ممکن است کمی خونریزی یا رگه‌های خون در محل سوزن مشاهده کنند.
• احساس سوزن سوزن شدن: در حین تست تحریک عصبی، حس موقتی سوزن سوزن شدن یا شوک الکتریکی احساس می‌شود.

اقدامات قبل از انجام نوار عصب و عضله

قبل از انجام نوار عصب و عضله، بیمار باید اطلاعات دقیقی از داروهای مصرفی و بیماری‌های زمینه‌ای خود در اختیار پزشک قرار دهد.

لباس راحت بپوشد تا دسترسی به اندام‌ها آسان باشد.

از مصرف کرم‌های پوستی یا لوسیون روی محل‌های مورد آزمایش خودداری شود.

پزشک ممکن است از بیمار بخواهد برخی فعالیت‌های بدنی سبک انجام دهد یا روز قبل از تست از مصرف داروهای ضد انعقاد یا مسکن خاصی اجتناب کند تا نتایج دقیق‌تر ثبت شود.

مراقبت های بعد از نوار عصب و عضله

بعد از انجام نوار عصب و عضله، معمولاً نیاز به استراحت طولانی نیست.

بیمار ممکن است کمی درد یا سفتی در محل ورود سوزن‌ها تجربه کند که طبیعی است.

استفاده از کمپرس سرد یا گرم برای کاهش ناراحتی مفید است.

ورزش‌های سبک و پیاده‌روی کوتاه مانعی ندارد، مگر آنکه پزشک دستور دیگری دهد.

رعایت بهداشت محل سوزن‌ها و پیگیری نتایج آزمایش توسط پزشک توصیه می‌شود.

چه زمانی به نوار عصب و عضله نیاز داریم؟

نوار عصب و عضله یا EMG و NCS زمانی درخواست می شود که پزشک برای تشخیص علت علائم عصبی یا عضلانی به اطلاعات دقیق تری درباره عملکرد اعصاب محیطی و عضلات نیاز داشته باشد.

این آزمایش می تواند به بررسی نحوه انتقال پیام های عصبی، عملکرد عضلات و محل احتمالی آسیب کمک کند و در کنار معاینه بالینی و سایر بررسی ها، در تشخیص بیماری های مختلف مورد استفاده قرار گیرد.

مهم ترین موارد انجام نوار عصب و عضله

پزشک ممکن است در شرایط زیر انجام این آزمایش را توصیه کند:

• بی حسی یا گزگز مداوم: احساس خواب رفتگی، مورمور شدن یا کاهش حس در دست ها و پاها، به ویژه زمانی که بدون علت مشخص ادامه پیدا کند.
• ضعف عضلانی: کاهش قدرت عضلات یا دشواری در انجام فعالیت هایی مانند گرفتن اشیا، راه رفتن، بالا رفتن از پله یا بلند کردن اجسام.
• دردهای عصبی: درد تیرکشنده، سوزشی یا برق آسا که ممکن است در مسیر یک عصب احساس شود و با مشکلات عصبی مرتبط باشد.
• مشکلات حرکتی: گرفتگی، پرش عضلات یا تغییر در نحوه حرکت اندام ها که نیاز به بررسی عملکرد عصب و عضله داشته باشد.
• بررسی آسیب های عصبی: در شرایطی مانند آسیب های ناشی از ضربه، فشار یا گیر افتادن عصب، نوار عصب و عضله می تواند به مشخص شدن محل و شدت آسیب کمک کند.
• نتایج نامشخص آزمایش های قبلی: اگر معاینه یا بررسی های تصویربرداری نتوانند علت علائم را به طور دقیق مشخص کنند، پزشک ممکن است از این تست برای تکمیل روند تشخیص استفاده کند.

نوار عصب و عضله همچنین می تواند در بررسی برخی مشکلات مانند سندرم تونل کارپال، نوروپاتی های محیطی، رادیکولوپاتی و بیماری های عضلانی یا عصبی کاربرد داشته باشد.

البته انجام این آزمایش برای همه افراد با درد یا بی حسی ضروری نیست و پزشک بر اساس علائم، معاینه و سابقه پزشکی درباره نیاز به آن تصمیم می گیرد.

انجام نوار عصب و عضله در فردیس

انجام نوار عصب و عضله در فردیس به تشخیص دقیق مشکلات عصبی و عضلانی کمک می‌کند.

دکتر نفیسه بیرنگ، متخصص طب فیزیکی و توانبخشی در فردیس، با تجربه بالا این تست ها را با دقت انجام می‌دهد تا اختلالات حرکتی و عصبی به موقع شناسایی و درمان شود.

هزینه نوار عصب و عضله در فردیس

هزینه نوار عصب و عضله در فردیس به عوامل مختلفی مانند نوع تست، تعداد اندام های بررسی شده و تجهیزات مورد استفاده بستگی دارد.

تخصص پزشک و محل انجام آزمایش نیز بر قیمت نهایی تاثیرگذار است و برای اطلاع دقیق و برنامه ریزی مالی، حتما با مرکز درمانی و پزشک متخصص مشورت کنید.