درد گردن، انتشار درد به شانه و دست، گزگز، بی‌حسی یا ضعف دست می‌تواند در اثر مشکلات مختلفی ایجاد شود.
یکی از علل احتمالی این علائم، درگیری ریشه‌های عصبی گردن در اثر فتق یا بیرون‌زدگی دیسک گردن است.
در چنین شرایطی ممکن است پزشک برای بررسی وضعیت عصب‌ها، نوار عصب و عضله یا EMG و NCV را درخواست کند.
نکته مهم این است که نوار عصب و عضله معمولاً خودِ دیسک بیرون‌زده را مانند MRI نشان نمی‌دهد؛ بلکه به پزشک کمک می‌کند بررسی کند آیا عصب درگیر یا آسیب دیده است و الگوی این درگیری با علائم بیمار مطابقت دارد یا خیر.
آیا نوار عصب و عضله دیسک گردن را نشان می‌دهد؟
به‌طور مستقیم، خیر.
MRI برای مشاهده ساختارهای ستون فقرات و بررسی مواردی مانند تغییرات دیسک و فشار ساختاری روی عناصر عصبی کاربرد بیشتری دارد.
در مقابل، نوار عصب و عضله عملکرد عصب‌ها و عضلات را بررسی می‌کند و می‌تواند در تشخیص رادیکولوپاتی گردنی یا درگیری ریشه عصبی کمک‌کننده باشد.
بنابراین این دو آزمایش را نباید جایگزین یکدیگر دانست؛ پزشک بر اساس علائم و معاینه ممکن است یکی یا هر دو را درخواست کند.
نوار عصب و عضله در دیسک گردن چه چیزی را مشخص می‌کند؟
وقتی دیسک گردن باعث تحریک یا فشار روی یک ریشه عصبی شود، ممکن است علائم عصبی در مسیر دست ایجاد شود.
نوار عصب و عضله می‌تواند در بررسی مواردی مانند:
- درگیری ریشه عصبی
- شدت احتمالی آسیب عصبی
- مزمن یا حاد بودن برخی تغییرات عصبی
- عملکرد عصب‌های محیطی
- وضعیت عضلات مرتبط با عصب درگیر
کمک‌کننده باشد.
در نتیجه، اهمیت اصلی این آزمایش در بیمار مبتلا به علائم گردن، بررسی پیامد عصبی مشکل است، نه صرفاً پیدا کردن خود دیسک.
چه زمانی پزشک برای دیسک گردن نوار عصب و عضله درخواست می‌کند؟
همه افرادی که درد گردن دارند به EMG و NCV نیاز ندارند.
اگر علائم بیمار شامل درد تیرکشنده به دست، بی‌حسی، گزگز، ضعف یا سایر نشانه‌های عصبی باشد، پزشک ممکن است برای بررسی دقیق‌تر وضعیت عصب درخواست نوار عصب و عضله کند.
این آزمایش همچنین در شرایطی که علت علائم کاملاً مشخص نیست می‌تواند برای افتراق برخی مشکلات عصبی از یکدیگر مفید باشد.
تصمیم برای انجام آزمایش باید بر اساس شرح حال، معاینه و یافته‌های بالینی گرفته شود.
تفاوت نوار عصب و عضله با MRI در دیسک گردن چیست؟
این دو آزمایش اطلاعات متفاوتی در اختیار پزشک قرار می‌دهند.
|
نوار عصب و عضله |
MRI گردن |
|
عملکرد عصب و عضله را بررسی می‌کند |
ساختارهای گردن را بررسی می‌کند |
|
به تشخیص درگیری ریشه عصبی کمک می‌کند |
دیسک، مهره‌ها و ساختارهای اطراف را نشان می‌دهد |
|
اطلاعات عملکردی ارائه می‌دهد |
اطلاعات ساختاری ارائه می‌دهد |
|
برای بررسی برخی نوروپاتی‌ها نیز کاربرد دارد |
برای بررسی مشکلات ساختاری ستون فقرات کاربرد دارد |
بنابراین ممکن است MRI نشان دهد که یک دیسک دچار بیرون‌زدگی شده است، اما نوار عصب و عضله کمک کند مشخص شود آیا این تغییر ساختاری واقعاً با درگیری عصب و علائم بیمار ارتباط دارد یا خیر.
آیا ممکن است MRI دیسک گردن را نشان دهد ولی نوار عصب طبیعی باشد؟
بله.
وجود بیرون‌زدگی یا تغییرات دیسک در MRI لزوماً به معنی وجود آسیب قابل اندازه‌گیری در عصب نیست.
برخی تغییرات دیسک ممکن است بدون ایجاد علائم عصبی قابل توجه وجود داشته باشند.
به همین دلیل پزشک نتیجه تصویربرداری را در کنار علائم، معاینه عصبی و در صورت نیاز نوار عصب و عضله تفسیر می‌کند.
آیا ممکن است نوار عصب و عضله غیرطبیعی باشد ولی MRI مشکل واضحی نشان ندهد؟
این حالت نیز ممکن است رخ دهد.
علائم عصبی همیشه فقط به دلیل فتق دیسک ایجاد نمی‌شوند.
مشکلات دیگری مانند برخی گیر افتادگی‌های عصب محیطی نیز می‌توانند علائم مشابه ایجاد کنند.
یکی از کاربردهای مهم EMG و NCV کمک به افتراق چنین شرایطی است.
به همین دلیل تفسیر نتیجه باید در کنار معاینه و سایر اطلاعات پزشکی انجام شود.
نوار عصب و عضله چگونه انجام می‌شود؟
نوار عصب و عضله معمولاً از دو بخش اصلی تشکیل می‌شود:
بررسی هدایت عصبی یا NCV
در این بخش، عملکرد انتقال پیام در عصب‌های محیطی بررسی می‌شود.
تحریک الکتریکی کنترل‌شده به عصب وارد می‌شود و پاسخ آن ثبت می‌شود.
الکترومیوگرافی یا EMG
در این قسمت فعالیت الکتریکی برخی عضلات بررسی می‌شود. در بعضی شرایط از یک الکترود سوزنی ظریف برای ثبت فعالیت عضله استفاده می‌شود.
ترکیب اطلاعات این دو بخش می‌تواند به پزشک در ارزیابی وضعیت عصب و عضله کمک کند.
آیا نوار عصب و عضله درد دارد؟
بخش هدایت عصبی ممکن است با احساس کوتاه‌مدت تحریک یا ناراحتی همراه باشد.
در قسمت EMG نیز ممکن است ورود سوزن ظریف به برخی عضلات کمی ناراحت‌کننده باشد.
میزان ناراحتی به تعداد عضلات مورد بررسی، شرایط فرد و حساسیت او بستگی دارد و معمولاً آزمایش در مدت محدودی انجام می‌شود.
آیا نوار عصب و عضله برای همه بیماران مبتلا به دیسک گردن لازم است؟
خیر.
اگر پزشک بر اساس علائم و معاینه بتواند تشخیص مناسبی داشته باشد، ممکن است انجام این آزمایش ضروری نباشد.
EMG و NCV بیشتر زمانی ارزش پیدا می‌کند که پزشک بخواهد درگیری عصبی را بررسی کند، شدت آن را ارزیابی کند یا علت علائم مشابه را از یکدیگر افتراق دهد.
بنابراین انجام آزمایش باید با نظر پزشک و بر اساس شرایط بیمار باشد.
بهترین زمان انجام نوار عصب و عضله برای دیسک گردن
زمان انجام آزمایش به شرایط بیمار و سؤال تشخیصی پزشک بستگی دارد.
در بعضی موارد، اگر آزمایش خیلی زود پس از شروع آسیب عصبی انجام شود، ممکن است برخی تغییرات هنوز به اندازه کافی قابل مشاهده نباشند.
به همین دلیل تعیین زمان مناسب انجام EMG و NCV باید توسط پزشک و با توجه به زمان شروع علائم و نوع احتمالی آسیب عصبی انجام شود.
آیا نوار عصب و عضله شدت دیسک گردن را مشخص می‌کند؟
نوار عصب و عضله شدت درگیری عصبی را بهتر بررسی می‌کند، نه شدت خودِ بیرون‌زدگی دیسک را.
ممکن است یک دیسک در MRI نسبتاً قابل توجه باشد اما آسیب عملکردی عصب محدود باشد؛ یا برعکس، علائم عصبی بیمار اهمیت بیشتری از ظاهر یک یافته تصویربرداری داشته باشند.
به همین دلیل نباید نتیجه EMG را به‌تنهایی معادل «شدت دیسک» در نظر گرفت.
نتیجه نوار عصب و عضله در دیسک گردن چگونه تفسیر می‌شود؟
نتیجه ممکن است طبیعی باشد یا شواهدی از درگیری ریشه عصبی یا سایر مشکلات عصبی را نشان دهد.
اما یک گزارش EMG/NCV نباید جدا از بیمار تفسیر شود.
پزشک معمولاً نتیجه را در کنار:
علائم بیمار + معاینه عصبی + سابقه پزشکی + تصویربرداری در صورت نیاز
بررسی می‌کند تا به تشخیص دقیق‌تری برسد.
نوار عصب و عضله در مطب دکتر نفیسه بیرنگ
دکتر نفیسه بیرنگ، متخصص طب فیزیکی و توانبخشی، در ارزیابی مشکلات اسکلتی ـ عضلانی و عصبی فعالیت دارد.
در بیمارانی که با علائمی مانند درد گردن همراه با انتشار به دست، گزگز، بی‌حسی یا ضعف مراجعه می‌کنند، تشخیص دقیق علت علائم اهمیت زیادی دارد.
در صورت نیاز، نوار عصب و عضله می‌تواند بخشی از فرآیند تشخیصی باشد تا وضعیت عملکردی عصب‌ها و عضلات بهتر بررسی شود.
جمع‌بندی
نوار عصب و عضله برای تشخیص دیسک گردن بیشتر از آنکه خود دیسک را نشان دهد، برای بررسی درگیری و عملکرد ریشه‌های عصبی و عضلات کاربرد دارد.
MRI اطلاعات ساختاری درباره دیسک و ستون فقرات ارائه می‌دهد، در حالی که EMG و NCV اطلاعات عملکردی درباره عصب و عضله در اختیار پزشک قرار می‌دهند.
به همین دلیل در برخی بیماران، ترکیب اطلاعات معاینه، MRI و نوار عصب و عضله می‌تواند تصویر کامل‌تری از علت علائم ایجاد کند؛ اما انجام هر آزمایش باید بر اساس تشخیص و نظر پزشک باشد.
سوالات متداول
آیا نوار عصب و عضله دیسک گردن را نشان می‌دهد؟
خود دیسک و بیرون‌زدگی آن معمولاً با MRI بهتر دیده می‌شود.
نوار عصب و عضله بیشتر برای بررسی تأثیر مشکل گردن بر عصب و عضله کاربرد دارد.
آیا نوار عصب و عضله برای تشخیص فشار عصب گردن مفید است؟
بله، EMG و NCV می‌توانند در بررسی برخی موارد درگیری ریشه عصبی گردن و افتراق آن از سایر مشکلات عصبی کمک‌کننده باشند.
MRI بهتر است یا نوار عصب و عضله؟
این دو آزمایش جایگزین یکدیگر نیستند. MRI بیشتر ساختار را بررسی می‌کند و نوار عصب و عضله عملکرد عصب و عضله را ارزیابی می‌کند.
اگر MRI دیسک گردن داشته باشیم، باز هم نوار عصب لازم است؟
نه لزوماً. نیاز به EMG و NCV به علائم، معاینه و نظر پزشک بستگی دارد.
آیا نوار عصب و عضله دردناک است؟
ممکن است بخش‌هایی از آزمایش باعث ناراحتی کوتاه‌مدت شوند، اما میزان آن در افراد مختلف متفاوت است.
آیا نوار عصب و عضله شدت دیسک گردن را نشان می‌دهد؟
این آزمایش بیشتر شدت و الگوی درگیری عصبی را بررسی می‌کند و معیار مستقیمی برای اندازه یا شدت بیرون‌زدگی دیسک نیست.
آیا نوار عصب و عضله می‌تواند علت گزگز و بی‌حسی دست را مشخص کند؟
می‌تواند در بررسی علت برخی علائم عصبی و افتراق درگیری ریشه عصبی از بعضی مشکلات عصب محیطی کمک کند، اما نتیجه باید همراه با معاینه و سایر یافته‌ها تفسیر شود.
چه زمانی برای درد گردن باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر درد گردن با ضعف دست، بی‌حسی یا گزگز مداوم، انتشار درد به دست، اختلال حرکتی یا تشدید علائم همراه باشد، ارزیابی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
